Mấy ngày đàng văn nghệ!

PHAN CHÍNH

Lần đầu tiên chuyến du hành văn nghệ do Hội Văn học nghệ thuật (VHNT) Bình Thuận tổ chức cho 13 văn nghệ sĩ hội viên đi thực tế sáng tác "Hình trình về thăm quê Bác" cuối tháng 9/2010. Có lẽ đây là một sự kiện hiếm hoi trong hoạt động văn nghệ ở tỉnh ta.

Càng háo hức hơn là đang lúc thời gian chuẩn bị diễn ra đại lễ chào mừng ngàn năm Thăng Long- Hà Nội nên hứa hẹn niềm cảm hứng mới trong những sáng tác đối với văn nghệ sĩ chưa có điều kiện đặt chân lên miền đất phía bắc của tổ quốc. Chuyến ô tô 16 chỗ vun vút ba ngày đường để vừa kịp thời ra mắt tân Chủ tịch Hội về dự Đại hội VIII các hội LHVHNT toàn quốc. Hà Nội đêm tháng tám - đón Trung thu đang hầm hập cái nóng giữa dòng người tấp nập mới thấy thừa đi những chiếc áo lạnh mang theo. Nếu tính hết các điểm mà đoàn sáng tác Bình Thuận đến để tham quan giao lưu có thể đếm hàng chục điểm nào Đền Hùng- Phú Thọ Hạ Long- Quảng Ninh Hải Phòng Hoa Lư- Ninh Bình quê Bác - Nghệ An Phú Yên...Có nơi dừng một buổi có nơi ở 2 đêm với một kỷ lục thời gian "hành trình" khá hộc tốc cho nên nhà văn Trần Duy Lý đã thốt đây là một cuộc kiểm tra sức khỏe khá chính xác nhưng bù lại để anh em có điều kiện cập nhập cảm xúc nhanh cho tác phẩm.
 
 
Giao lưu với Hội VHNT Nghệ An. (ảnh: Ngọc Thạch)

Nhưng điều mà tôi cố gắng để tìm hiểu hơn đó là hình thức tổ chức bộ máy của một số hội ở đây để "giải mã" vì sao họ có được một phong trào dài hơi và sôi động như vậy. Trước hết đập vào mắt chúng tôi là cái bề thế qui mô các cơ sở làm việc của các hội kết hợp với phòng trưng bày nhà sáng tác... Hội Quảng Ninh có một dãy lầu 3 tầng ngay giữa trung tâm Hạ Long chiếm ba mặt đường như một cơ quan cấp sở phòng triển lãm ảnh hội họa mở cửa thường xuyên. Tại hội Ninh Bình đang sở hữu một diện tích gần 2 sào đất với dự kiến xây nhà sáng tác như hội Phú Yên đang có....Cái choáng ngợp với những người sáng tác là số lượng tạp chí tác phẩm văn học nghệ thuật của Hội viên đều có sự tài trợ xuất bản. Còn chuyện hỗ trợ xuất bản một đầu sách khoảng 15- 20 triệu là bình thường theo một nữ Phó chủ tịch Hội ở Quảng Ninh nói. Còn các hoạt động đi thực tế tham dự trại sáng tác có nơi gần như trên 60 % hội viên có mặt dưới các hình thức từ nhiều nguồn hỗ trợ phối hợp ít ngày dài ngày đúng đối tượng....không phải theo kiểu "thích nhau rủ nhau đi" tổng số hội viên trên 550 người. Hội tranh thủ với tỉnh để có kinh phí hoạt động cho cơ sở và bằng sự linh hoạt điều tiết từ các nguồn kinh phí hoạt động sáng tác cho các phân hội chi hội một cách ổn định. Cái thuận lợi ở các hội VHNT phía bắc so với tỉnh ta đó là tiềm năng của một miền văn học lâu đời đã trầm ngấm trong cốt cách tâm hồn của con người ở đó nên trong đối xử trong công việc đều có những sự cởi mở minh bạch.

Nhưng theo nhà văn Bình Phương Chủ tịch hội Ninh Bình lại nói cái điều để được lãnh đạo xã hội quan tâm là phải tự thân của hoạt động sáng tạo những kế hoạch phải có cái tâm cái tầm mang tính chiến lược lâu dài đồng tiền được sử dụng đích thực thì chắc không ai tiếc gì? Công trình "1000 năm Văn học Ninh Bình" hàng ngàn trang - nhân dịp chào mừng một ngàn năm Thăng Long - Hà Nội là một chứng minh. Chúng tôi leo lên trăm bậc núi thơ Dục Thúy nằm ở trung tâm thành phố nơi lưu giữ gần 200 bài thơ với những danh nhân Nguyễn Trãi Trần Nhân Tông Nguyễn Công Trứ Trương Hán Siêu Cao Bá Quát Tản Đà... khắc chạm trên vách đá thiên nhiên. Nơi đây trở thành điểm sinh hoạt giao lưu văn chương của giới văn nghệ sĩ địa phương. Về hệ thống tổ chức đối với VHNT mỗi nơi mỗi khác không như các tổ chức trong hệ thống đoàn thể đến cở sở huyện thị...Giống nhau là các hội đều có bộ môn (chuyên ngành văn học sân khấu nhiếp ảnh mỹ thuật âm nhạc...) gọi là chi hội hay phân hội. Cấp cơ sở thì tùy thuộc khả năng đầu tư như ở Quảng Ninh có 6/8 huyện thị có hội VHNT trong đó có 3 loại hội viên trung ương tỉnh và do địa phương kết nạp. Có tạp chí ra định kỳ với nội dung bám sát với phong trào văn hóa văn nghệ của địa phương. Tương tự hội VHNT An Giang với Hội VHNT Châu Đốc cũng vậy. Với Ninh Bình Nghệ An dù không thành lập hết các tổ chức chi hội huyện thị nhưng nơi nào có thì cũng hoạt động theo mô hình vừa có sự chỉ đạo về nghề nghiệp vừa chịu sự quản lý của địa phương tất nhiên có sự đầu tư cụ thể về ngân sách hàng năm dành cho hoạt động có nơi biên chế chi hội được hưởng phụ cấp với một định mức rõ ràng.

Mọi sự so sánh nhất là trong hoạt động sáng tạo dễ dẫn đến sự khập khễnh nhưng liên hệ với địa phương Văn nghệ Bình Thuận thật sự có những thành tựu khá tự hào là một trong những tỉnh sớm có một tổ chức hoạt động sôi nổi ở các lĩnh vực nhiều tác phẩm tác giả có được những vị trí nhất định trên diễn đàn VHNT trong nước. Tính ra sự đầu tư của tỉnh cho bộ máy cho hoạt động này không phải là ít dù hiệu quả thế nào khó hình dung được theo đánh giá của xã hội. Có điều sự bất cập trong hệ thống tổ chức như hiện nay gần như bị "bỏ lửng" các chi hội huyện thị lập ra rồi tư bơi lệ thuộc cơ chế xin cho. Tuy Phong Tánh Linh làm khác kinh phí hoạt động rõ ràng. Còn La Gi Bắc Bình Đức Linh...thì cầm chừng với nhỏ giọt trông đợi vào sự hỗ trợ. Có những nhà văn không bao giờ tham gia một trại sáng tác nào của hội nhưng âm thầm trong năm ra 2- 3 tác phẩm tầm cỡ hàng chục truyện hay có giá trị nghệ thuật bằng tiền túi của mình. Qua đó mới thấy bộc lộ việc đầu tư cho tác phẩm của hội còn nặng tính "cào bằng" lần lượt xếp hàng để nhận 4- 5 triệu cho một tập thơ truyện... Dần dần xuất hiện nhiều tác phẩm ra đời như một ấn phẩm "người tốt việc tốt" "gia phả ca" ...Nói đến chỗ này càng thấy vai trò của cái hội đồng nghệ thuật chưa hội đủ về sự công bằng khách quan tư cách để hội viên nghi ngại. Có người nói tại sao không có sự đầu tư cho một công trình kịch bản một đề cương tác phẩm... để có tác phẩm tương xứng thay vì mỗi chuyến thực tế giao lưu mất cả trăm triệu đồng gấp hàng chục lần tiền in ấn triển lãm? Cuối cùng kết quả là gì mới thấy hội còn phải tiếp tục khắc phục tránh chạy theo sự phô trương khuôn mẫu một cách lãng phí và chỉ đáp ứng cho sự "nhàn rỗi" trong sáng tạo hơn là cho trách nhiệm và niềm say mê của người sáng tạo.

PHAN CHÍNH
Nguồn: baobinhthuan com.vn

NCK

Ý kiến

"Đi một ngày đàng học một sàng khôn"
"Trông người mà nghĩ đến ta"...

Lại nghe:
"Lời thật mất lòng"!
"Thuốc đắng dã tật"...

Mặc ai nói gì thì nói đây là một bài ký hay - cho ta nhiều suy gẫm!
Mấy ngày đàng văn nghệ... mà "tiếp thu" được những điều như thế thì Chuyến đi HN thật "đáng đồng tiền bát gạo" biết bao???